Rok 2025 przyniesie wyjątkowe wydarzenia kulturalne, które już dziś warto zapisać w swoim kalendarzu, aby ich nie przeoczyć.
Oto przegląd najciekawszych wystaw, targów oraz festiwali w Polsce i w Europie. Sprawdź, na co warto czekać w tym roku.
WYDARZENIA ARTYSTYCZNE
#1 Biennale Architettura 2025, Wenecja
Kiedy: 10 maja–23 listopada
Kuratorem tegorocznej edycji jest architekt i inżynier Carlo Ratti, który podkreśla:
„W obliczu płonącego świata architektura musi wykorzystać całą dostępną inteligencję."
Carlo Ratti, absolwent MIT i Politechniki Mediolańskiej, jest dyrektorem Senseable City Lab na MIT oraz założycielem biura architektoniczno-innowacyjnego CRA – Carlo Ratti Associati. Jego doświadczenie i wizja zapowiadają wyjątkową edycję Biennale, skupioną na odpowiedzi architektury na wyzwania współczesnego świata.
#2 London Design Biennale 2025, Londyn
Kiedy: 5–29 czerwca
Tegoroczna edycja odbędzie się pod przewodnictwem Samuela Rossa, a tematem przewodnim będzie „Surface Reflections”. Tytuł odnosi się do zjawisk, które kształtują nasze postrzeganie rzeczywistości, nieustanną interakcję między różnymi rodzajami powierzchni, materiałów, form i technologii. To wyjątkowe spotkanie z innowacjami i badaniami w dziedzinie designu na najwyższym poziomie.
#3 Biennale Grafiki Projektowej, Berlin
Kiedy: 14 czerwca–14 września
Od swojego powstania w 1996 roku, Biennale stało się jednym z najważniejszych międzynarodowych forum sztuki współczesnej, łącząc artystów, teoretyków i praktyków z różnych dziedzin. Wydarzenie odbywa się co dwa lata w różnych lokalizacjach Berlina, a jego koncepcje zależą od wizji renomowanych kuratorów. Biennale promuje eksperymentalne formaty i daje artystom swobodę prezentacji najnowszych, istotnych i kontrowersyjnych postaw, niezależnych od rynku sztuki.
TARGI SZTUKI I DESIGNU
#4 Ambiente 2025, Frankfurt nad Menem
Kiedy: 7–11 lutego
Ambiente to jedno z największych wydarzeń w świecie designu, które gromadzi projektantów i producentów z całego świata. Targi stanowią wyjątkową przestrzeń do wymiany pomysłów i prezentacji najnowszych trendów w designie. To dynamiczna, międzynarodowa wystawa, na której co roku można odkryć coś nowego.
#5 Salon de Montrouge, Beffroi de Montrouge pod Paryżem
Kiedy: 7–23 lutego
To już 68. edycja jednego z najważniejszych wydarzeń sztuki współczesnej, prezentującego 40 wschodzących artystów z Francji i całego świata. Na 1500 m² wystawy będzie można zobaczyć różnorodne formy ekspresji – od fotografii, malarstwa i rzeźby po instalacje, wideo i performance. Tegoroczna edycja, skupiona na tematach, takich jak tożsamość, ekologia czy równość, rozleje się na przestrzeń miasta, obejmując warsztaty, wystawy plenerowe i wykłady.
#6 Art Basel, Bazylea
Kiedy: 19–22 czerwca
Targi w Bazylei skupiają międzynarodowy świat sztuki, prezentując ponad 200 galerii i 4000 artystów z pięciu kontynentów. To nie tylko przegląd sztuki współczesnej, ale również punkt spotkań kolekcjonerów, kuratorów, dziennikarzy i twórców treści internetowych. Imprezy towarzyszące odbywają się w muzeach, galeriach i w przestrzeni miejskiej, sprawiając, że Bazylea w tym czasie zamienia się w centrum sztuki. To okazja, aby się zainspirować, odkryć nowe kierunki rozwoju i nawiązać kontakt z pasjonatami z różnych zakątków globu.
WYSTAWY
#7 Louvre Couture, Art and fashion: statement pieces, Paryż
Kiedy: 24 stycznia–21 lipiec
Wystawa Louvre Couture to ciekawa podróż przez historię stylów i ornamentyki, odkrywająca bliskie związki między sztuką a modą. W galerii Działu Sztuki Dekoracyjnej Luwru, na przestrzeni niemal 9 000 m², zostanie zaprezentowanych 65 projektów. Eksponaty, w tym ubrania i akcesoria, zostały wypożyczone od kultowych marek z Paryża i ze świata, podkreślając historyczny dialog między światem mody a arcydziełami sztuki. Wystawa nie tylko ukazuje paralele estetyczne, ale także nawiązuje do metodologii wspólnej dla historii sztuki i mody: od katalogów muzealnych po modowe moodboardy.
#8 American Photography, Rijksmuseum, Amsterdam
Kiedy: 7 lutego–9 czerwca
Rijksmuseum prezentuje pierwszą dużą wystawę fotografii amerykańskiej w Holandii, obejmującą ponad 200 prac, które ukazują historię fotografii w Stanach Zjednoczonych. Wystawa przedstawia amerykańskie doświadczenie oczami fotografów, takich jak m.in. Sally Mann, Robert Frank czy Diane Arbus. Fotografie te pokazują, jak to medium wpłynęło na sztukę, media, reklamę i życie codzienne.
#9 St Ives, i gdzie indziej, Muzeum Sztuki w Łodzi
Kiedy: 5 marca–8 czerwca
Wystawa prezentuje prace artystów brytyjskich związanych ze środowiskiem St Ives, niewielkiej miejscowości portowej na krańcu Półwyspu Kornwalijskiego, a także polskich twórców m.in. Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego. Skupia się na ideach sztuki abstrakcyjnej, kompozycji i medium malarskiego, ukazując, jak doświadczenie krajobrazu kształtowało artystyczne postawy w obliczu historycznych kryzysów.
#10 Shinchintaisha. Procesy nietrwałości, Muzeum Architektury we Wrocławiu
Kiedy: do 13 kwietnia
4 października 2022 roku zniknął Nakagin Capsule Tower – ikoniczny projekt Kishō Kurokawy i manifest ruchu metabolizmu, który zakładał elastyczność architektury i jej zdolność do przemiany. Wieżowiec, choć zaprojektowany jako dynamiczny system wymiennych kapsuł mieszkalnych, nie doczekał realizacji tej wizji. Wystawa w Muzeum Architektury we Wrocławiu bada „życie po życiu” budynku, ukazując jego obecność w historii, kulturze i mediach. Ekspozycja obejmuje prace graficzne, fotografie, obrazy oraz modele wieżowca, a jej aranżację wzbogaca instalacja nawiązująca do idei metabolizmu autorstwa Macieja Siudy.
#11 Kierunek Paryż. Polskie artystki z pracowni Bourdelle’a, Królikarnia – Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego, Warszawa
Kiedy: 9 maja–26 października
Wystawa prezentuje twórczość polskich artystek, które na początku XX wieku kształciły się u cenionego rzeźbiarza Antoine’a Bourdelle’a w Paryżu. Ekspozycja ukazuje ich prace, archiwalne fotografie i dokumenty, podkreślając wpływ mistrza oraz ich indywidualne poszukiwania artystyczne. To kolejna odsłona projektu pt. Polskie rzeźbiarki XIX–XX wieku, realizowanego we współpracy z francuskimi muzeami.
#12 Radical! Women Artists and Modernism 1910-1950, Belvedere, Wiedeń
Kiedy: 18 czerwca–12 października
Wystawa Radical! prezentuje twórczość ponad 60 artystek z 20 krajów, ukazując różnorodność i przełomowe aspekty modernizmu. Artystki, takie jak Sonia Delaunay, Hannah Höch, Katarzyna Kobro czy Tamara Łempicka, tworzyły nowe języki wizualne, krytykowały społeczne i polityczne realia oraz redefiniowały role kobiet w sztuce i społeczeństwie. Wystawa wydobywa ich indywidualne praktyki artystyczne, od abstrakcji po aktywizm, jednocześnie kwestionując męską dominację w historii sztuki i wzbogacając narrację modernizmu o nowe perspektywy.
#13 Soft Robots, Copenhagen Contemporary, Kopenhaga
Kiedy: 20 czerwca–31 grudnia
Wystawa Soft Robots bada relacje między człowiekiem, technologią, naturą i duchowością, prezentując wizje duńskich i międzynarodowych artystów. Inspirowana baśnią Hansa Christiana Andersena Słowik oraz panazjatyckimi filozofiami, łączy technologię i biologię, przekraczając tradycyjny dualizm między sztucznością a naturą. Prace, w tym dzieła Joan Heemskerk i Alice Bucknell, wyłonione w ramach programu Collide we współpracy z Arts at CERN, tworzą poetycką refleksję nad wpływem technologii na życie, naturę i duchowość.
#14 Lee Miller, Tate Britain, Londyn
Kiedy: 2 października 2025–15 lutego 2026
Najpierw była książka napisana przez jej syna, potem film z Kate Winslet w tytułowej roli, a teraz nadchodzi najobszerniejsza wystawa fotografii Lee Miller! Dopiero niedawno Miller zaczęła otrzymywać zasłużone uznanie za pionierskie eksperymenty z surrealistyczną fotografią, wkład w historię mody oraz relacjonowanie II wojny światowej z pierwszej ręki. Na ekspozycji w Tate Britain w Londynie znajdzie się ponad 250 zdjęć, z których niektóre nigdy wcześniej nie były pokazywane.
FILM
#15 The Brutalist, reż. Brady Corbet
Kiedy: od 25 stycznia w kinach
Ten epicki dramat XX wieku o chciwości, traumie i architekturze porównywany jest do takich filmów jak Ojciec Chrzestny i Aż poleje się krew. The Brutalist przedstawia historię fikcyjnego bohatera, László Tótha, węgiersko-żydowskiego architekta, który po wojnie staje przed wyzwaniem zaprojektowania swojej przyszłości w Ameryce – zarówno zawodowej, jak i osobistej. Film, zanurzony w estetyce brutalizmu, jest hołdem dla takich mistrzów architektury jak Louis Kahn czy Paul Rudolph. Surowe formy architektoniczne odzwierciedlają wewnętrzne konflikty bohaterów, stając się metaforą ich emocji i relacji.
#16 Krakowski Festiwal Filmowy, Kraków
Kiedy: 25 maja–1 czerwca
To jedno z najstarszych i najbardziej prestiżowych wydarzeń filmowych w Europie, prezentujące najlepsze filmy dokumentalne, animowane i krótkometrażowe z całego świata. Festiwal przyciąga miłośników kina i twórców, oferując inspirujące pokazy konkursowe, retrospektywy, sekcje tematyczne i spotkania z artystami. To wyjątkowa okazja, by odkryć nowe talenty, zgłębić różnorodne perspektywy artystyczne oraz zanurzyć się w niepowtarzalnej atmosferze Krakowa, miasta o bogatej tradycji artystycznej i niezwykłym uroku.
LITERATURA
#17 Cyberboss: The Rise of Algorithmic Management and the New Struggle for Control at Work, Craig Gent
Na całym świecie algorytmy zmieniają charakter pracy. Nigdzie nie jest to bardziej widoczne niż w sektorach logistyki i dystrybucji, gdzie pracownicy są kierowani, śledzeni i monitorowani przez coraz bardziej dystopijne technologie zarządzania. W książce Cyberboss Craig Gent jest przewodnikiem po miejscach pracy, w których rządzą algorytmy. Łącząc opowieści pracowników i analizy danych z firm, takich jak Amazon, Uber czy Deliveroo – będących na czołowej pozycji w stosowaniu technologii zarządzania algorytmicznego – książka ta ujawnia czasami nieoczekiwane skutki, jakie technologia ma na człowieka.
#18 Believe Nothing until It Is Officially Denied, Patrick Cockburn
Bohater książki, Claud Cockburn, był jednym z najważniejszych dziennikarzy swojego czasu. Brytyjski korespondent, pisarz, redaktor z arystokratycznymi korzeniami słynął z ciętego języka, niezależności i nieustępliwości w demaskowaniu niesprawiedliwości. Jego kariera, pełna zwrotów akcji, obejmowała pracę dla The Times, walkę w hiszpańskiej wojnie domowej oraz prowadzenie wpływowego biuletynu The Week, w którym ostrzegał przed zagrożeniem ze strony Hitlera na długo przed tym, jak dostrzegły to brytyjskie media i rząd. Patrick Cockburn kreśli portret ojca-dziennikarza, który żyje z pasją, wolnością i przekonaniem, że prawda – nawet ta niewygodna – zawsze zasługuje na ujawnienie.