Jak myślisz, od czego zależy cena obrazu? Dlaczego jedne dzieła kosztują wiele milionów dolarów, a inne nawet o połowę mniej, choć są namalowane przez tego samego autora? Postanowiliśmy przyjrzeć się temu zagadnieniu i choć najbardziej lukratywne aukcje są często okryte tajemnicą, a źródła nie zawsze zgadzają się, co do wartości dzieł, zebraliśmy dla Was te, które bez wątpienia są obecnie jednymi z najbardziej cennych obrazów na świecie.
Malarstwo, jak każda dziedzina sztuki, ma swoje standardy i trendy. Jest to wypadowa mody, PR-u i kontekstu historycznego. Na cenę obrazu wpływa wiele czynników, a do najważniejszych możemy zaliczyć autora i jego renomę. Im bardziej znany artysta, którego często nazywa się mistrzem, tym wyższa wartość płótna. Leonardo da Vinci, Picasso, Van Gogh czy Pollok to marki same w sobie. Ich dzieła są charakterystyczne, styl rozpoznawalny a nazwiska umieszczone w podstawie programowej szkół i uczelni artystycznych.
Kolejnym czynnikiem wpływającym na cenę jest proweniencja, opisująca jego losy od momentu powstania do pojawienia się na aukcji (włączając historię wystawienniczą i poprzednich właścicieli). Sztandarowym przykładem jest Guernica Pabla Picassa, którą namalował w 1937 roku, ku upamiętnieniu rzezi w hiszpańskim mieście.
Według anegdoty, do paryskiej pracowni Picassa przyszli okupacyjni agenci Gestapo, którzy zapytali: „Czy to pańskie dzieło?”, na co malarz miał odpowiedzieć: „Nie, wasze.”
Innym przykładem może być Portret Adeli Bloch-Bauer pędzla Gustawa Klimta. Po II wojnie światowej, gdy Austria odzyskała niepodległość, przeprowadzono wielką medialną kampanię, komunikującą powrót zawłaszczonych podczas Anschlussu obrazów. To właśnie wtedy Portret Adeli… został uznany za ikonę tożsamości kulturowej kraju. W 2006 roku sprzedano go za ówcześnie rekordową cenę 135 milionów dolarów (ale nadal nie jest to najdroższy obraz w historii!)
Mówiąc o czynnikach wpływających na cenę obrazu, nie można pominąć roli marketingu i trendów. Dobrze wypromowane dzieło, udział w licytacji znanych kolekcjonerów, czy moda np. na abstrakcję ekspresjonistyczną zwiększa popyt i zainteresowanie.
Rynek sztuki w Polsce i na świecie
Obecna sytuacja na rynku sztuki wskazuje na spadek sprzedaży dzieł kosztujących więcej niż 1 milion dolarów. Co ciekawe, nie dotyczy to polskiego rynku, który w ostatnich latach stał się szóstym co do wielkości rynkiem w kategorii sztuki najnowszej po 1989 r. Wyprzedziliśmy takie kraje jak Niemcy czy Francja.
Największym domem aukcyjnym w Polsce jest warszawska Desa Unicum, której udział w rynku wynosi blisko 50%, a obrót za rok 2024 wyniósł blisko 215 mln złotych. Na drugim miejscu jest Dom Aukcyjny Polswiss Art, który wypracował sprzedaż przekraczającą 85 mln zł, a podium zamyka Sopocki Dom Aukcyjny z wynikiem ponad 44 mln zł.
Źródło: artinfo.pl
Ile kosztuje Mona Lisa i czy jest to najdroższy obraz świata?
Jednoznaczna odpowiedź na to pytanie nie jest wcale taka łatwa. Mona Lisa ma wysoką wartość kulturową, jednak padła „ofiarą” aktywistycznego performance’u i od dawna nie była wystawiana na aukcjach, co utrudnia realną wycenę tego dzieła. Szacuje się jednak, że może kosztować ponad 850 mln dolarów. Faktem jest, że w 1962 roku obraz został ubezpieczony na 100 mln dolarów, czym ustanowił rekord Guinnessa.
Jeżeli nie Mona Lisa, to które dzieła sztuki sprzedano za rekordowe kwoty?
Top 5 najdroższych obrazów na świecie
1. Salvator Mundi – Leonardo da Vinci, ukończony w 1515 roku, olej na desce
Niewątpliwie najdroższym obrazem sprzedanym na aukcji jest Zbawiciel świata autorstwa Leonarda da Vinci, który był darem dla króla Francji Ludwika XII. Został on kupiony w 2017 roku przez księcia koronnego Arabii Saudyjskiej Muhammada ibn Salmanaza za 450,3 mln dolarów. Historia tego dzieła jest dość burzliwa i choć jego autentyczność została potwierdzona przez ekspertów, pojawiają się sceptycy, którzy nadal kwestionują autorstwo Leonarda. Obraz ten przez wiele lat był uznany za zaginiony i dopiero na początku XXI wieku ponownie wypłynął. Na temat historii i okoliczności powstania i zaginięcia tego dzieła powstały dwa dokumenty Zaginione dzieło Leonarda da Vinci i Zbawiciel na sprzedaż.
2. Interchange – Willem de Kooning, ukończony w 1915 roku, olej na płótnie
Ten abstrakcyjny obraz holendersko-amerykańskiego malarza przedstawia tętniące życiem odzwierciedlenie Nowego Jorku. To jeden z najważniejszych przykładów abstrakcyjnego ekspresjonizmu, a zarazem początek nowego nurtu. Ciekawostką jest początkowa wartość obrazu, bowiem sam autor sprzedał go za jedynie 4 tys. dolarów, a zaledwie 60 lat później, w 2015 roku, został kupiony za 300 mln dolarów przez Kennetha C. Griffina, który na tej samej aukcji nabył również inny obraz opisany w dalszej części artykułu (Numer 17A).
3. Gracze w karty – Paul Cézanne, ukończony w 1896 roku, olej na płótnie
Prace Cézanne’a uznawane są za pomost między impresjonizmem a kubizmem, a on za malarza postimpresjonistycznego. Tytułowi Gracze w karty, to prowansalscy mężczyźni, oddający się popularnej ówcześnie rozrywce, która jednak nabiera nowego wymiaru. Mowa ciała modeli wskazuje na niemalże intelektualną i pełną rozwagi rozgrywkę, co stanowiło nowy sposób pokazania sceny rodzajowej. Jeden z serii pięciu obrazów, malarstwem nawiązujący do twórczości braci Le Nain, pokazujących sceny chłopskie. Choć pozostałe części można zobaczyć w muzeach, tą jedną w 2011 roku kupiła rodzina królewska Kataru za 250 mln dolarów.
4. Nafea Faa Ipoipo? – Paul Gauguin, ukończony w 1892 roku, olej na płótnie
Kiedy wyjdziesz za mąż? to jedno z najbardziej znanych dzieł francuskiego postimpresjonisty. Szukając wytchnienia od cywilizacji (i wierzycieli), spędził 6 lat podróżując po Polinezji. Fascynowały go egzotyka i dzika kultura rdzennych mieszkańców, których chętnie malował. Byli oni też nośnikiem wielu metafor. Tu można doszukać się społecznych oczekiwań względem kobiet (Kiedy wyjdziesz za mąż młoda damo? Czas tyka) oraz pragnień samego autora – doznania życia nieskażonego współczesną (dla niego) cywilizacją. W 2015 roku dzieło zostało sprzedane w prywatnej transakcji przez rodzinę Rudolfa Staechelina katarskiemu biznesmenowi za blisko 300 mln dolarów, jednak dwa lata później ujawniono, że prawdziwą cenę, jaką za niego zapłacono, było 210 mln dolarów.
5. Numer 17A – Jackson Pollock, ukończony w 1948 roku, olej na płycie pilśniowej
Piątym najdroższym obrazem świata jest ekspresjonistyczna abstrakcja Polloka, którą Kenneth Griffin kupił podczas tej samej aukcji co Interchange. Kosztowała ona kolekcjonera 200 mln dolarów (w sumie tego dnia, wydał on na dzieła sztuki 500 mln dolarów!). Pollock jest uznawany za pioniera i wpływową postać nurtu, dzięki innowacyjnej metodzie „malowania kropelkowego” – kładł on olbrzymie płótna na podłodze, na które kapał, wylewał i rozpryskiwał farbę. W obrazie widać spontaniczną dynamikę i nowe podejście do całego procesu malowania, a jego twórczość to pomost między europejskimi ruchami awangardowymi a amerykańską sztuką abstrakcyjną.